Kerim ÜLKER
Avrupa’nın en köklü demir-çelik şirketlerinden British Steel, Londra Hükümeti tarafından kamulaştırıldı. Haber sadece British Steel’in patronu Çinli Jingye veya İngiltere devletini ilgilendirmiyor aslında. Türkiye ve Türk şirketlerinin de ilgisini çeken bir geçmişe ve sipariş gücüne sahip.
ÇİNLİ ŞİRKETİN BÜNYESİNDEKİ BRITISH STEEL, KAMULAŞTIRILDI
Öncelikle dün İngiliz basının duyurduğu haberi kısaca hatırlayalım.
İngiltere, ülkedeki “çelik üretiminin geleceğini güvence altına almak” amacıyla Çin merkezli Jingye bünyesindeki çelik üreticisi British Steel’i kamulaştırdı.
Çinli Jingye’nin, British Steel’in 2 bin 700 kişinin istihdam edildiği Scunthorpe bölgesindeki tesisinde 2 yüksek fırını kapatmaya hazırlanmasının ardından İngiliz hükümeti, British Steel’i geçen yıl nisanda operasyonel kontrol altına almıştı. İngiltere Ticaret Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, kapsamlı görüşmelere rağmen hükümet, Jingye ile British Steel’in geleceğini güvence altına alacak bir anlaşmaya varamadı.
İngiliz hükümeti, parlamentoda gerekli adımların tamamlanması ve yetkilerin sağlanmasının ardından “çelik üretiminin geleceğini güvence altına almak amacıyla” British Steel’i kamu mülkiyetine geçirmenin “doğru ve gerekli yol” olduğuna karar verdi.
İngiltere Başbakanı Keir Starmer, karara ilişkin değerlendirmesinde, British Steel’in İngiltere sanayi gücünün temel taşlarından biri olduğunu belirterek, “Bugünkü karar, İngiltere’de çelik üretiminin geleceğini güvence altına alıyor, nitelikli istihdamı koruyor ve hayati öneme sahip ulusal bir kapasiteyi güvence altına alıyor” ifadesini kullandı.
OYAK VE CENGİZ’İN RADARINDAYDI
Gelelim İngiliz devinin bizlerle olan bağına.
2008 yılında tüm dünyayı etkileyen küresel ekonomik kriz öncesinde 7 bin çalışanı, 2.8 milyon ton üretim kapasitesi olan şirket, 2015 sonrasında küçülmeye gitti ve İskoçya’daki tesisler birer birer kapatıldı.
Nisan 2016’da nominal 1 sterlin karşılığında İngiliz özel yatırım şirketi Greybull devraldı. 2019 yılında ise British Steel iflas sürecine girdi. Birçok uluslararası şirket, o dönem 5 bin çalışanı olan Fransa’da da üretim yapan British Steel’i almak için masaya oturdu.
Önce Türkiye’nin inşaat ve enerji alanında en önemli gruplarından Cengiz Holding devreye girdi. Ardından da OYAK Grubu. Ancak anlaşma sağlanamadı ve İngiliz çelik devini 7 yıl önce Çinli Jingye Group, 70 milyon sterline devraldı.
Ancak bir türlü ayağa kalkamayan British Steel’de üretim neredeyse durma noktasına geldi. Özellikle en büyük tesis olan ve 2 bin 700 kişinin çalıştığı Scunthope Fabrikası, 5 tesis arasında en zorda olanıydı. Londra Yönetimi ise formülü, çelik fabrikasına yeni siparişler verebilecek projelere odaklandı. Özellikle ray üretimi konusunda.
TÜRKİYE İLE 2.5 YILDA 3’ÜNCÜ ANLAŞMA İMZALADI
2023 yılının temmuz ayında Türkiye ve İngiltere arasında imzalanan en önemli anlaşmalardan biri, Mersin’i Adana, Osmaniye ve Gaziantep’le bağlayacak yüksek hızlı elektrikli demiryolu inşaatı için 680 milyon sterlin (878 milyon ABD doları) tutarında finansman olmuştu. Finansman, İngiltere İhracat Finansmanı Dairesi (UKEF) tarafından Ulaştırma Bakanlığı adına projeyi gerçekleştiren Rönesans Holding’e sağlanmıştı.
Anlaşmada verilecek olan destek, İngiltere ihracatçılarının projenin tedarikçisi olmaları şartına bağlanmıştı. O ilginç detayın altında ise İngiltere merkezli çelik devi British Steel’in Türkiye’de yeni bir yüksek hızlı demiryolu için 30 milyon sterlinlik ray tedariki anlaşması imzalaması vardı.
Ardından geçtiğimiz yıl kasım ayında da British Steel bu kez İngiltere Başbakanı Sir Keir Starmer, Türkiye’nin yüksek hızlı tren ağı için İngiliz şirketin önemli bir yeni sözleşme imzaladığını duyurdu.
Sözleşme, British Steel’in dünya standartlarındaki 35 milyon sterlinlik demiryolu ürünlerinin tedarikini kapsıyor. Böylece İngiliz şirketinin son 2 yılda Türkiye’de aldığı ikinci işle birlikte toplam anlaşması 65 milyon sterline ulaşmış oldu. Hatta anlaşmayı duyuran British Steel’in Ticari İşlerden Sorumlu Başkanı Lisa Coulson, “İngiltere hükümetinin desteğinden dolayı son derece minnettarız ve Türkiye’nin demiryolu altyapısının operatörleriyle kurduğumuz ortaklığın kısa sürede ek siparişler sağlayacağına ve tesisin bulunduğu Scunthorpe’da yeni istihdam yaratacağına inanıyoruz” demişti.
GÖZLER ANKARA-İZMİR HATTINDA
Türkiye’de 2 farklı anlaşmayla 65 milyon dolarlık anlaşma imzalayan British Steel, şubat ayında da üçüncü anlaşmasını imzaladı. British Steel, Ankara ile İzmir arasında 599 kilometre uzunluğunda yeni bir yüksek hızlı elektrikli demiryolu hattının yapımına yönelik tedarikte bulunacak.
İngiltere İhracat Finansmanı tarafından desteklenen projede tedarik edilecek olan ray ise 36 bin ton olarak belirlendi. Bu siparişlerle birlikte British Steel, 10 yılı aşkın bir süredir ilk kez 3 vardiya ve 24 saat kesintisiz ray üretim operasyonlarına da başlamış oldu.
Kısa bir süre önce iflasla mücadele eden, Türk şirketlerinin ilgilenip Çinlilerin aldığı İngiliz şirketi British Steel, kısa bir süre de olsa Türkiye’deki projelerle kesintisiz üretim yapar hale geldi. Londra Hükümeti’nin verdiği desteklerle hem de… Şimdilerde Londra Yönetimi, Avrupa’nın en önemli demir-çelik üreticilerinden British Steel’i kamulaştırdı. Artık, Türkiye’de 3 önemli demiryolu projesinde ray tedarikini bizzat İngiliz Hükümeti sağlayacak. Bakarsınız sütten ağzı yanan İngiltere, yoğurdu üfleyerek yer ve bu kez sanayisinin yapı taşlarından British Steel için Türk bir patron bulur.
patronlardunyasi.com
